PRAXIS : Concentratie

Concentratie

Concentratie fixeert het bewustzijn op één enkel punt. - Patañjali

Als kalmte & opmerkzaamheid verworven zijn, kan concentratie of éénpuntigheid gerealiseerd worden.

Zowel in de Klassieke Yoga ("dhâranâ") als in de Boeddhistische meditatie ("jhâna" of krachtige absorptie, "appanâ samâdhi") is éénpuntigheid vereist om de hogere stadia van bewustzijn te kunnen intreden. In de Klassieke Yoga gaat het dan over contemplatie ("dhyâna") en éénwording ("samâdhi"). In het Boeddhisme staan bevrijding en ontwaking als hoogste stadia voorop (concentratie en "samâdhi" zijn hier synoniem).

Concentratie is nooit een doel op zich, maar wordt beoefend om een zeer scherp inzicht in de realiteit te verwerven. De vrucht van "blijvende kalmte" (Calm Abiding, of "śamatha"), d.w.z. het meditatief equilibrium van de volstrekte kalmte, geeft toegang tot de eerste vier "jhânas", de concentraties van de vorm. Door de daaropvolgende vier vormeloze absorpties ("samâpattis") wordt inzicht in de realiteit bereikt (Insight, of "vipaśyanâ").

Concentratie is dus niets meer dan een instrument. Door zich te kunnen concentreren wordt de geest zeer krachtig, scherp en penetrerend. De yoga traditie schrijft aan de geconcentreerde geest een heleboel parapsychologische vermogens ("siddhis") toe. Deze dienen als aanwijzers. Op zich genomen vormen ze vaak sterke hindernissen tot verdere spirituele groei.