PRAXIS : Aandacht : Opmerkzaamheid & Concentratie

Aandacht

Onder aandacht wordt verstaan het vermogen om innerlijke en uiterlijke veranderingen gade te slaan. Doorgaans gebeurt dit zelden en reageren we op veranderingen op basis van gewoonte, zonder stil te staan bij wat er eigenlijk gebeurt.

We onderscheiden twee vormen van aandacht : concentratie en opmerkzaamheid.

Samengetrokken wordt aandacht éénpuntig, terwijl een verspreide aandacht geen referentiepunt heeft. In het eerste geval is er sprake van concentratie op één gebeurtenis, in het tweede aandacht voor een volledig, samengesteld veld van gebeurtenissen. Dit laatste noemen we "mindfulness" of opmerkzaamheid.

Opmerkzaamheid is een aandacht die alle zintuigen aanspreekt en die bewust is van alles wat er zich in ons bewustzijn oprijst. Het is niet de bedoeling om iets te veranderen of om processen te controleren. Eerder wordt er getracht om gade te slaan wat er plaatsgrijpt zonder meer, d.w.z. hoe de stroom van voortdurende zintuigelijke en mentale veranderingen zich aan ons aandient. Door daaraan niets toe te voegen en daarvan niets weg te nemen, leren we waar te nemen wat er in het hier en nu gegeven is.

De geest ("mind") wordt eerst tot rust gebracht. Vervolgens rijst uit deze rust het vermogen om bewust te worden van wat er zich aandient. Door niets daaraan toe te voegen en niets daarvan weg te nemen, leert de geest het verlangen om processen te willen veranderen los te laten en hun spontane zelf-transformatie gade te slaan. Door steeds terug te keren naar het waarnemen van wat er zich voordoet, leert men in het hier en nu te leven, los van projecties naar de toekomst en los van het oproepen van herinneringen.

Opmerkzaamheid is de moeder van de concentratie en zo een voorbereiding om de geest tot één punt samen te trekken. Concentratie is nimmer een doel op zich. Uiteindelijk vloeit de geconcentreerde geest spontaan over in een grenzeloze éénwording.